Điện Biên phát triển vùng nguyên liệu gắn với chế biến

Thông tin về diện tích trồng mắc ca và đánh bạc online cà phê, ông Lê Xuân Cảnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên cho biết: Năm 2021, toàn tỉnh có khoảng 265ha mắc ca và hơn 3.200ha cà phê, tập trung chủ yếu ở khu vực Mường Ảng, Tuần Giáo trước đây. Sau 5 năm, diện tích hai loại cây trồng này tăng nhanh, mở rộng ra nhiều địa phương có điều kiện đất đai, khí hậu phù hợp. Riêng năm 2026, có 43/43 xã được giao kế hoạch phát triển mắc ca đã hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu. Hơn 6.650ha được trồng mới, nâng tổng diện tích mắc ca toàn tỉnh lên trên 19.000ha, đạt gần 50% mục tiêu phấn đấu trồng mới vào năm 2030.

Với cà phê, tốc độ mở rộng còn rõ nét hơn. Toàn tỉnh trồng mới trên 12.100ha trong năm nay, đưa tổng diện tích lên hơn 20.500ha, vượt mục tiêu 20.000ha được xác định cho năm 2030. Kết quả này cho thấy sự chuyển dịch tích cực trong lựa chọn cây trồng của người dân. Thay vì chỉ tập trung vào cây ngắn ngày có giá trị thấp hoặc đầu ra thiếu ổn định, nhiều hộ đã chủ động dành đất phát triển cà phê, mắc ca theo định hướng hình thành vùng sản xuất hàng hóa.

Chiềng Sinh là một trong những địa phương có diện tích cà phê trồng mới vượt xa kế hoạch được giao. Năm 2026, toàn xã phát triển thêm 860ha, đạt hơn 200% kế hoạch của tỉnh. Khoảng 400ha mắc ca được trồng xen với cà phê, nâng tổng diện tích mắc ca của xã lên gần 1.000ha. Để bảo đảm tiến độ mùa vụ, cùng với sự chủ động của các hộ dân, chính quyền địa phương huy động lực lượng hỗ trợ chuẩn bị đất, đào hố và xuống giống. Sự tham gia trực tiếp của người dân cũng cho thấy nhận thức về giá trị lâu dài của các cây trồng chủ lực đang thay đổi.

Gia đình ông Cà Văn Hòa, bản Nà Sáy là một trong những hộ tham gia phát triển mắc ca tại địa phương. Đến nay, gia đình đã trồng khoảng 120 cây trên diện tích gần 1ha. Mặc dù, lựa chọn cây trồng lâu năm cũng đồng nghĩa phải đầu tư công sức và thời gian chờ đợi lâu hơn, nhưng cũng mở ra kỳ vọng về nguồn thu ổn định, khi mắc ca bước vào thời kỳ kinh doanh.

Tại xã Mường Mùn, với sự chủ động của người dân, diện tích cà phê trồng mới đã tăng mạnh. Năm 2026, xã được giao chỉ tiêu trồng mới 400ha, nhưng đến nay xã đã trồng hơn 1.140ha; cao gấp ba lần so với kế hoạch. Trong đó, diện tích mắc ca trồng xen đạt trên 420ha. Ông Trần Khắc Tuấn, Bí thư Đảng ủy xã Mường Mùn cho biết, phát triển cà phê và mắc ca là định hướng quan trọng trong tái cơ cấu nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân. Thời gian tới, xã tiếp tục phát triển cây cà phê, mắc ca theo hướng bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và tạo nền tảng bền vững trong thực hiện các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới.

Việc mở rộng nhanh vùng nguyên liệu đang đặt ra yêu cầu mới đối với Điện Biên. Khi diện tích tăng, bài toán không còn dừng ở việc trồng được bao nhiêu, mà phải tính đến năng suất, chất lượng, tổ chức sản xuất và nhất là khả năng tiêu thụ.

Để gắn vùng nguyên liệu với thị trường, tỉnh Điện Biên tập trung hỗ trợ các khâu chế biến, bảo quản và liên kết giữa doanh nghiệp với người sản xuất. Ngày 16/7/2026, HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh và bền vững. Chính sách áp dụng đối với doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ gia đình tham gia sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản.

Nghị quyết cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư các dự án chế biến quy mô lớn gắn với vùng nguyên liệu. Doanh nghiệp có dự án từ 60 tỷ đồng trở lên, đáp ứng điều kiện liên kết tối thiểu 2.000ha cà phê, mắc ca hoặc cây ăn quả được hỗ trợ một phần chi phí xây dựng, thiết bị và dây chuyền sản xuất. Với dự án ứng dụng công nghệ tuần hoàn, năng lượng tái tạo hoặc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để tạo sản phẩm có giá trị gia tăng, mức hỗ trợ nâng cao hơn. Cơ chế này hướng tới thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, thay vì chủ yếu thu mua, sơ chế nguyên liệu.

Bên cạnh đó, tỉnh dành nguồn lực hỗ trợ sản xuất theo hướng thông minh, xây dựng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển thương hiệu. Theo ông Lê Xuân Cảnh, những chính sách này giúp tổ chức vùng nguyên liệu bài bản hơn; đồng thời tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp tham gia các khâu còn thiếu trong chuỗi sản xuất, chế biến nông sản của tỉnh.

Ở góc độ cơ sở chế biến, chị Vũ Việt Hà, hộ kinh doanh mắc ca Việt Hà, xã Tuần Giáo cho rằng, việc hỗ trợ máy móc, bảo quản, xây dựng mã số vùng trồng và phát triển thương hiệu là cần thiết khi vùng nguyên liệu mắc ca ngày càng mở rộng. “Khi có điều kiện đầu tư công nghệ, nâng chất lượng sản phẩm, các cơ sở có thể mở rộng quy mô thu mua, chế biến sâu. Đây cũng là cơ sở để tạo đầu ra ổn định hơn cho người trồng và nâng giá trị quả mắc ca tại địa phương”, chị Hà chia sẻ.

Vùng cà phê, mắc ca của Điện Biên đang bước sang giai đoạn phát triển mới. Khi diện tích đã mở rộng nhanh, hiệu quả tái cơ cấu nông nghiệp sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào tổ chức sản xuất, liên kết thị trường và năng lực chế biến. Đây là những yếu tố quyết định khả năng nâng giá trị nông sản, tạo đầu ra ổn định và mang lại thu nhập lâu dài hơn cho người dân.